انسکتاریوم

راهنمای جامع فرمون - 2

فصل دوم

(تله ها،کارت ها، نوار های رنگی و جلب کننده ها)

 

2-1- کاربرد تله های فرمونی در ردیابی آفات

امروزه اطلاعات کامل و درستی از آفات محصولات کشاورزی به دست آمده است.که البته این اطلاعات تابع شرایط محیطی و بیولوژی آفت می باشد.تله های فرمونی درخیلی از موارد از اهمیت قابل ملاحظه ای برخوردار بوده و گاهی به عنوان تنها وسیله مطمین در جهت تعیین ظهور و تراکم جمعیت آفات قبل از وارد کردن خسارت جدی به شمار می روند.

در طی سالهای اخیر به دلیل روشن شدن اهمیت کاهش مصرف سموم، منجر به افزایش فشار در جهت به حداقل رساندن کاربرد آفت کشها گردیده است.در این راستا یک سیستم هشداردهنده فرمونی می تواند راه حل مناسبی در جهت استفاده حداقل از سموم به شمار آید.اگرچه تله های فرمونی اطلاعات مفیدی در جهت شناخت از چگونگی تراکم جمعیت آفت به ما می دهدولی تفسیر دقیق اطلاعات به دست آمده از تله های فرمونی احتیاج به متخصصین 

ذیربط دارد.در مواردی که نتوان از اطلاعات به دست آمده استفاده کرد، این مشکل به کمک متخصصین امر و با سابقه که از آفات شناخت و تجربه کافی دارند، می تواند حل شود.

 

2-2- معرفی تعدادی از تله های مورد استفاده در برنامه ردیابی و شکارآفات

 

2-2-1- تله دلتا (Delta trap  )

این تله به نحوی تا خورده می شود که تله به شکل مثلث در می آید. سپس دو سیم مجزا که در انتهای سیم نگهدارنده وجود دارد در داخل سوراخهای تعبیه شده در قسمت بالائی تله قرار داده می شوند به نحوی که تله توسط سیم نگهدارنده قابل نصب باشد.صفحات چسبناک به طور مجزا در قسمت انتهائی تله قرار داده می شود.بعضی از انواع تله دلتا یک تکه بوده و به منظور بر رفع آلودگی محیطی یا مشکل جدا شدن کپسول ،فرمون در داخل تله ترکیب شده و آماده مصرف می باشد.

 

 

2-2-2- تله بالی ( wing trap)

تله بالی wing trap نیز از نظر کاربرد مانند تله دلتا بوده و به عنوان جایگزین تله های دلتا معرفی شده ا ست.

این تله از دو صفحه تشکیل شده که  صفصه زیرین چسبدار بوده و توسط یک رشته سیم به نحوی در کنار هم قرار می گیرند که تله حالت بالی به خود می گیرد.کپسول فرمون در روی صفحه چسبدار زیرین یا با سیمی در قسمت بالا قرار می گیرد.

 

 

2-2-3- تله قیفی  funnel trap))

تله فونل معمولا به رنگ سبز بوده که از سه قسمت تشکیل شده و شامل یک بدنه سطل مانند در قسمت پائین و یک قسمت قیف مانند و یک صفحه صاف در قسمت بالای آن می باشد.قسمت قیفی شکل در داخل بدنه سطلی قرار می گیرد و در نهایت صفحه صاف روی پایه های تعبیه شده در قسمت بالا قرار می گیرد.سبد مخصوص قرار گرفتن فرمون در سوراخی که در قسمت بالاهی کلاهک تعبیه شده قرار داده می گیرد.برای جمع آوری حشرات از آب یا آب خلوط با پروپیلن گلیکول یا  DDVPدر قسمت سطلی شکل استفاده می شود.

 

 

2-2-4- تله دام Dome trap) )  

این تله از دو قسمت پلاستیکی درست شده است که پس از روی هم قرار گرفتن تله شگل گنبدی به خود می گیرد. در قسمت بالایی آن محفظه ای جهت قرار دادن سبد مخصوص فرمون تعبیه شده است. کپسول فرمون در فضای خالی سبد قرار داده می شود. برای جمع آوری حشرات از آب یا آب مخلوط با پروپیلن گلیکول یا    DDVP استفاده می شود.

 

 

2-2-5- تله مکفیل (Mc phail trap)

این تله از نظر ساختاری مشابه تله دام بوده با این تفاوت که حالت گنبدی ندارد. این تله همراه با پروتئین هیدرولیزات یا نمک های آمونیوم برای رد یابی مگس های زیتون و همراه با متیل اوژنول جهت شکار مگس هلو بسیار کاربرد دارد. شعاع تاثیر تله های مکفیل با پروتئین هیدرولیزات نزدیک به 20متر است و در فاصله 40متری این تاثیر کاهش می یابد و این تاثیر با رطوبت نسبی کم و دمای بالا، افزایش می یابد.نسبت جنسی مشاهده شده در تله مکفیل همرا با پروتئین هیدرولیزات  معمولا 1:1 است.

 

 

2-2-6- تله سرا ترپ ( cera trap)

این تله مخصوص مایع سراترپ بوده و جهت شکار مگس های مدیترانه به کار برده می شود.این تله از دو قسمت بدنه و درپوش تشکیل شده است که در قسمت بدنه سه سوراخ دایرهای شکل جهت قرار گرفتن سه تیوپ پلاستیکی تعبیه شده است.طراحی تله به گونه ای است که مگس ها به راحتی وارد تله شده و در داخل مایع مخصوص سراترپ می افتند.تراکم تله در هر هکتار از باغات مرکبات جهت شکار انبوه 70-100 عدد می باشد.

میزان مصرف مایع سراترپ 200سی سی در هر تله می باشد.

 

 

2-3- انتخاب تله برای شکار پروانه ها

برای شب پره های کوچک نظیر leaf rollers و totrix moth که انبوهی از پروانه های آفات درختان میوه را تشکیل می دهند تله های انتخابی از نوع Delta trap توصیه شده است.شب پره های مذکور به تدریج روی صفحه چسبدار این نوع تله گرفتار شده و به سرعت شمارش می گردند. بعلاوه این تله ها به آسانی قابل سرویس و نگهداری هستند.

تله بالی wing trap نیز از نظر کاربرد مانند تله دلتا بوده و به عنوان جایگزین تله های دلتا معرفی شده و از نظر بعضی از متخصصین ترجیح داده می شود.

در مورد گونه های بزرگتر نظیر Geometridae ،Lymantridae  و Coccidae ورق های چسبدار دلتا به سرعت توسط پروانه ها پر شده و یا به وسیله پولک بال حشرات آلوده می گردند.برای این قبیل شب پره ها مخصوصا وقتی که دارای جمعیت زیادی هستند تله قیفی funnel trap توصیه شده است.تله مذکور با داشتن یک سطل بزرگ نگهدارنده می تواند به نحو موثری تعداد زیادی از شب پره ها را جمع آوری نماید.در صورتیکه جمعیت شب پره های بزرگتر پایین باشد، تله های دلتا به دلیل داشتن حساسیت بیشتر ترجیح داده می شوند.

 

تله هی قیفی در زمانی که منطقه مورد نظارت و مراقبت دارای گردو خاک باشد،بایستی مورد توجه قرار گیرند،جمع شدن مقدار زیادی گرد و خاک روی ورقه های چسبدار در تله های دلتا می تواند کارایی آنرا کاهش دهد.

 

2-4- انتخاب تله برای شکار مگس های میوه (Tephritidae)

  Bactrocera oleaمگس زیتون

  Ceratitis capitatمگس میوه مدیترانه ای

Rhogoletis ceraci  مگس گیلاس

  Bactrocera zonataیا انبه مگس هلو

  Dacus cucurbitaeمگس جالیز

 

وقتی فرمون اختصاصی مگس در دسترس باشد،انتخاب تله به تراکم جمعیت آفت مورد نظر و گاهی به مسئله گرد و خاک منطقه بستگی پیدا میکند.

در مناطق خشک که به علت گردو خاک، چسب تله کم اثر می گردد،استفاده از تله های سطلی توصیه شده است.

در مناطق معتدل و عاری از گردو خاک،جائی که جمعیت آفت زیاد نمی باشد تله دلتا بواسطه داشتن حساسیت بیشتر ترجیح داده می شوند.اگر جمعیت آفت زیاد باشددر این صورت تله های سطلی به واسطه داشتن ظرفیت بیشتر توصیه شده است.

موقع استفاده از فرمون اختصاصی مگس ها باید به خاطر داشت که فقط حشرات نر شکار می شوند.اگر شکار نرها و ماده ها با هم مورد نیاز باشند،تله مکفیلMc phail) ) ویا  تله دام (Dome trap )به همراه ماده جلب کننده پروتئین هیدرولیزات توصیه شده است.

مگس زیتون با ترکیبی از تله های چسبدار زرد عمودی  Vertical yellow sticky trap به همراه فرمون نظارت و مراقبت می شود.تله فوق به تنهایی نرها و ماده ها را تواما جلب می نماید(به دلیل خاصیت جلب کنندگی رنگ زرد) ولی وقتی همراه با فرمون باشد افزایش قابل ملاحظه ای در شکار نرها (حدود 10 برابر به وجود می آید.همچنین برای شکار مگس زیتون می توان از تله مکفیل به همراه ماده جلب کننده پروتئین هیدرولیزات و یک حشره کش استفاده نمود.

مگس میوه مدیترانه با استفاده از فرمون اختصاصی و تله دلتا نظارت و ردیابی می شود . جهت شکار انبوه می توان از مایع ceratrap همراه با تله های مخصوص سراترپ استفاده کرد.

 تله مگس گیلاس،  cherry fruit fly trapتله مخصوصی است که با کاربر د ماده جلب کننده نمک آمونیوم برای شکار مگس گیلاس مورد استفاده قرار می گیرد.

مگس هلو با استفاده از تله Mc phail  استاندارد زرد همراه با ماده جلب کننده متیل اوژنول در شکار انبوه مورد استفاده قرار می گیرد.

جهت شکار سایر مگس های میوه  Tephritidae تله های گنبدی  Dome trapویا تله مکفیل همراه با ماده جلب کننده پروتئین هیدرولیزات توصیه شده است.

 

 

 

2-5- کارت ها و نوار های رنگی

یکی از عوامل مکانیکی موثر در کاهش جمعیت آفات در چهار چوب مبارزه تلفیقی ،استفاده از تله ها ی رنگی چسبنده می باشد. به طور کلی حشرات به رنگهایی که طول موج آن ها بین 650- 300 نانومتر می باشد عکس العمل نشان می دهند.استفاده از تله های چسبنده یکی از ایمن ترین کم هزینه ترین روشهای مبارزه با آفات می باشد.از کارت ها و نوار های زرد و آبی به تعداد محدود می توان برای رد یابی و به تعداد زیاد تر برای شکار انبوه آفات به خصوص در محیط های بسته مانند گلخانه هااستفاده کرد.

 

 

2-5-1- کارت ها ی زرد چسبدار (Yellow sticky traps )

کارت های زرد در ابعاد مختلف وجود دارد و نزدیک به تاج گیاه یا محلی که بیشترین جمعیت فعال آفت حضور دارد نصب و استفاده می شود.از کارت های زرد چسبنده برای کنترل آفاتی نظیر سفید بالک ها، مگس های مینوز،شته های بالدار ، مگس قارچ ، زنجرک ها و پسیل ها استفاده کرد.زمانی که از کارت زرد جهت کنترل مگس های مینوز استفاده می شود بهتر است که به صورت افقی نصب شود.جهت ردیابی تعداد کارت مورد استفاده1 عدد در هر 200مترمربع و جهت شکار انبوه آفات تعداد کارت  زرد نصب شده 1 عدد در هر 10 مترمربع تا حداکثر 1عدد در هر 2مترمربع می باشد.در گلخانه ها همزمان با رشد گیاه کارت ها بالا کشیده می شوند.

 

 

2-5-2- کارت ها ی زرد همراه با ماده جلب کننده مخصوص شکار مگس گیلاس(cherry fruit fly trap) این تله در حقیقت کارت های زرد عمودی چسبدار می باشد که با کاربرد نمک آمونیوم به عنوان ماده جلب کننده جهت شکار مگس های گیلاس مورد استفاده قرار می گیرند.زمان نصب تله قبل از ظهور حشرات کامل در طبیعت می باشدکه بسته به شرایط منطقه ای و اقلیمی متفاوت بوده و غالبا مقارن ماه های اردیبهشت و خرداد می باشد.تله ها در ارتفاع 2-5/1متری از سطح باغ درون تاج درخت وبه سمت حاشیه ها و با فاصله 50 متر از یکدیگر نصب می شوند.تعداد تله مورد استفاده جهت ردیابی آفت مذکور1  تله در هر هکتار و در هر ایستگاه کمتر از 2 تله نباید باشد.

در صورت استفاده جهت شکار انبوه آفت به ازای هر درخت یک تله توصیه شده است.

 

2-5-3- کارت های آبی چسبدار (Blue sticky traps)

از کارت های آبی جهت کنترل تریپس ها استفاده می شود. محل نصب کارت آبی نزدیک به تاج گیاه می باشد که همراه با رشد گیاه بالا کشیده می شود.جهت رد یابی آفت  1 عدد کارت در هر 200متربع توصیه شده است. وجهت شکار انبوه در  مناطق آلوده با تراکم پایین جمعیت آفت 1 عدد کارت در 20مترمربع و در مناطق خیلی آلوده 1 عدد کارت در هر2متر مربع توصیه شده است.

در باغات حداقل یک کارت به ازای هر درخت نصب می شود.محل نصب کارت در فاصله بین تنه و سر شاخه ها می باشد.

 

 

2-5-4- نوارهای زرد و آبی

کار ت های زرد و آبی به صورت رول یا نوار های 100متری جهت استفاده راحت تر بین ردیف های کشت به خصوص در گلخانه ها قبل از کشت یا بلافاصله بعد از کشت در بالای ردیف ها ویا دور تنه و شاخه در ختان کشیده می شود.ازنوار های زرد جهت کنترل زنجره خرما و پسیل پسته و سایر آفات توضیح داده شده در مباحث بالا استفاده می شود.

 

 

2 -6- جلب کننده ها (Lure)

یکی از روش های مورد استفاده در بر نامه ردیابی و شکار انبوه آفات استفاده از مواد جلب کننده می باشد. جلب کننده ها در واقع محرک های غذائی، بینائی و یا جنسی می باشند که گاهی به تنهائی یا در ترکیب با سایر محرک ها   و یا سموم در انواع تله ها استفاده می شوند.

 

2-6-1- پروتئین هیدرولیزات(protein hydrolysate)

پروتئین هیدرولیزات به عنوان یک ماده جلب کننده(محرک غذائی) در به دام اندازی مگس ها به ویژه مگس زیتون مورد استفاده قرار می گیرد.میزان محلول سمی مصرفی در هر تله 500 سی سی می باشد (پروتئین هیدرولیزات 3% + مالاتیون 2 در هزار+ آب). تعداد تله های مکفیل مورد استفاده بسته به تراکم جمعیت آفت متفاوت بوده و به شرح زیر می باشد:

- تعداد تله مکفیل در حالت طغیانی 80 تله در هکتار

- در آلودگی متوسط 35 تله در هکتار

- در آلودگی کم 20 تله در هکتار

 

 

2-6-2- متیل اوژنول(methyl eugenol)

 متیل اوژنول نیز به عنوان یک ماده جلب کننده (محرک جنسی) جهت ردیابی  و شکار انبوه مگس های نر هلو یا مگس انبه(Bactrocera zonata) همراه با تکنیکال یکی از سموم (مالاتیون تکنیکال) به کار می رود.میزان مصرف متیل اوژنول مسموم 2 سی سی در هر تله می باشد که در داخل پنبه تزریق می شود و داخل سبد مخصوص تله مکفیل قرار داده می شود..تعداد تله مکفیل مورد استفاده حداقل 5 تله در هر هکتار می باشد.

نحوی تهیه متیل اوژنول مسموم: از سم تکنیکال به میزان 5%  به متیل اوژنول اضافه می شود. 2 سی سی از محلول آماده شده داخل پنبه تزریق شده و داخل تله قرار داده می شود.